મેઘધનુષ

                                          આજે કારતક સુદ ચોથ

               આજનો સુવિચાર:- જ્ઞાન વિના ભક્તિ નહી, ભક્તિ વિના જ્ઞાન નહીં.

          દિવાળીમાં આપણે લક્ષ્મીજીનું પૂજન કરીયે છીએ. લક્ષ્મીજી વિષે આપણે થોડું વધુ જાણીયે.
પ્રાચીન કાળમાં ભારતવાસીઓ જ્યાં પણ ગયા ત્યાં પોતાની શ્રધ્ધા, વિશ્વાસ અને કેટલીક જાગૃત પરંપરાઓ લઈ ગયા. જે સમય જતાં ભારત સંસ્કૃતિની સાથે સાથે આ લક્ષ્મીપૂજનની પ્રથા ખૂબ ફૂલી ફાલી. અને આ પૂજનની પ્રથા દેશ-વિદેશમાં આરંભાઈ. તાજેતરમાં સોળમી સદીનું લક્ષ્મીજીનું મંદિર જાપાનમાં મળી આવ્યું છે. કંબોડિયા, પહેલાનુ ચીન તથા મલાયા જેવા દેશના રાજવીઓએ પોતાના સિક્કાઓ પર ‘શ્રી’ અને ‘લક્ષ્મી’ની છાપ મૂકેલી. જાપાનના વતનીઓના દાગીનાઓમાં ‘શ્રી’ની છપ મૂકવાની પરંપરા આજે પણ ચાલુ છે. બર્મા [મ્યાનમાર]માં ભગવાન વિષ્ણુની અનેક મૂર્તિ મળી આવી છે આ વાત સાબીત કરે છે કે અહીં લક્ષ્મી પૂજન જરૂરથી થતું હશે. નેપાલમાં તો આજે પણ લક્ષ્મીપૂજનનું ભવ્ય આયોજન થાય છે. ગુઆના, મોરિશિયસ, દક્ષિણ આફ્રિકામાં આજે પણ આરાધ્યદેવી તરીકે લક્ષ્મીજીનું પૂજન થાય છે.

            એશિયાનાં અનેક સ્થાન પર ખોદકામમાં ભીંત ચિત્રો તેમજ વિવિધ મુદ્રાવાળી લક્ષ્મીજીની મૂર્તિઓ મળી આવી છે. બીજા પૂરાવા રૂપે હસ્તલિખિત ગ્રંથો પણ મળી આવ્યા છે જેમાં બીજા હિંદુ દેવી દેવતાની સાથે લક્ષ્મીજીની ભાવપૂર્ણ સ્મૃતિઓ છે. સાંસ્કૃતિ દૃષ્ટિથી સમૃધ્ધ ગણાતાં દેશો એ આડકતરી રીતે સૌભાગ્ય દેવી તરીકે લક્ષ્મીજીને સ્થાન આપ્યું છે.

        જેમ લક્ષ્મીજીનું વાહન ઘૂવડ છે તેમજ ઍથેંસની દેવી ઍથેનાનું વાહન પણ ઘૂવડ છે. અહીંની સ્રીઓ કુટુંબના સૌભાગ્ય અને સમૃધ્ધિ માટે ઍથેના સમક્ષ કમળનાં ફૂલ ચઢાવે છે અને દીપ પ્રગટાવી પૂજન કરે છે. ગ્રીસની લક્ષ્મી ‘રી’ નામની દેવી હતી. ઈ.સ. પૂર્વે પહેલી સદીના શક રાજવી ‘એજિલિસેસે’ આ સિક્કાઓનું ચલણ ચાલુ કર્યું હતું અને આ સિક્કાઓ પર રાજલક્ષ્મીનો આકાર છે. યૂનાનના કેટલાક જૂના સિક્કાઓ પર નૃત્ય મુદ્રામાં લક્ષ્મીની છાપ છે. આ ચિત્રણ કોઈ ભારતીય રાજવીનું નથી એતો પરદેશી રાજવી મોહમ્મદ ઘોરીના સિક્કા પર મળે છે. આ સિક્કા પર એક બાજુ પર લક્ષ્મીજી અને બીજી બાજુ નાગરી લિપિમાં મોહમ્મદ ઘોરીનું સાચું નામ અંકિત છે. આમ લક્ષ્મીજી જગવ્યાપક છે.

                                                                           —– સંકલિત

                                                 ૐ નમઃ શિવાય